السيد محمد حسين الطهراني
46
معاد شناسى (فارسى)
پاسخ اهل أعراف از ادّعاى مجرمان اين گمان غلط و پندار نادرست آنان ، به جهت آنست كه در دنيا خود را مقيّد ساخته بودند ، و أنظار خود را به نگاه كردن و توجّه به همان ساعتى كه در آن سرگرم افكار شيطانى ، و هواجس نفسانى ، و ملتذّات حيوانى بودند منعطف داشته بودند ، و بيشتر از اين مقدار انظار و افكار خود را وسعت نبخشيده بودند كه زمانهاى خود را قبل از دنيا ، و امور واقعهء خود را بعد از دنيا بنگرند ، و به حسب سيطرهء زمان ، اين أمَد طويل و مدّت طولانى و دراز را ادراك كنند ! آنان فقط ساعت فعلى و زودگذر را ميديدند كه پيوسته به وجود مىآيد و از بين مىرود ، يك ساعت ظاهر مىشود و آن ساعت مختفى مىشود ؛ و بنابراين سوگند ياد مىكنند در روز حشر كه ما غير از يك ساعت در دنيا توقّف نداشتهايم ! آرى اگر تمام مدّت زندگى و حيات دنيوى را نسبت به عمر زمان و دَهْر اندازه بگيريم ، بسيار كم است و حقّاً ميتوان گفت : ساعتى بيش نيست ؛ ولى آنان چنين منظورى از تقليل را نداشتهاند ، و گرنه حرف صحيحى بود . و چون اين مقصودشان نبوده است ، از آنها مؤاخذه مىشود ، و اين قول به درنگ يك ساعت را به عنوان إفك و دروغ از آنان مىشنوند . و ليكن همانطور كه گفته شد ، بنا بر اصل قياس عمر انسان به سعهء زمان و عالم طويل و دهرِ سرمد ، بيش از يك ساعت نيست ؛ همچنان كه خدا فرمايد :